W środę, 10 czerwca 2026 r., z inicjatywy Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego oraz Friends of Jewish Heritage in Poland odbyło się w Klimontowie uroczyste odsłonięcie pamiątkowych tablic związanych z żydowską częścią historii miejscowości.
Klimontów w swojej historii nierozerwalnie łączy relacje chrześcijańskie i żydowskie. Do dziś pamiętane są zasługi s. Urszuli Herman ze Zgromadzenia Sióstr Imienia Jezus, która w latach wojennej zawieruchy, razem ze współsiostrami, ratowała żydowskie dzieci przed eksterminacją. Siostry w czasie II wojny wspierały miejscową ludność, w tym żydowską. Mimo trwającej okupacji, prowadzona była przez siostry ochronka dla dzieci. Bohaterskiej siostrze Urszuli Herman poświęcona jest jedna z ulic Klimontowa, położona w pobliżu rynku.
Na bocznej ścianie klimontowskiej synagogi umieszczono i uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową z inskrypcją: „Ku pamięci żydowskich mieszkańców Klimontowa, którzy modlili się, studiowali, brali śluby i wspólnie świętowali w tej świętej synagodze od połowy XIX wieku, i których znaczący wkład w życie miasta trwał 350 lat, aż do ich męczeństwa w czasie II wojny światowej. Niech Bóg pamięta o duszach świętych i czystych, zabitych dla uświęcenia Jego Imienia, Niech ich dusze będą związane w węźle życia wiecznego”.
W uroczystości wzięli udział m.in. przedstawiciele Friends of Jewish Heritage in Poland, Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, Ambasady Izraela w Warszawie, lokalnych władz samorządowych, a także zagraniczni potomkowie żydowskich rodzin związanych z Klimontowem, których nazwiska upamiętniono na drugiej, równorzędnej tablicy. Uroczystości odsłonięcia obu inskrypcji towarzyszyła również młodzież szkolna wraz z proboszczem ks. kan. Henrykiem Hendzlem oraz nauczycielami historii.
W przejmujących słowach o pielęgnowaniu pamięci o dziedzictwie społeczności żydowskiej Klimontowa mówiła Sylwia Burczyńska z Urzędu Miasta i Gminy Klimontów, odczytując przesłanie burmistrza: „Przez stulecia Klimontów był domem dla Polaków i Żydów żyjących obok siebie. Wspólnie budowali lokalny handel, rzemiosło, edukację i życie społeczne. Wspólnie tworzyli tkankę tego miejsca. Ta synagoga była jednym z centrów tamtego świata — miejscem modlitwy, nauki, spotkań, świętowania i rozmów. Miejscem, w którym pulsowało życie. […] Dzisiejsza uroczystość nie jest tylko gestem symbolicznego upamiętnienia. To także akt odpowiedzialności. Mówimy głośno: pamiętamy. Pamiętamy o tych, którzy tu żyli. O tych, którzy zostali wywiezieni, zamordowani, wymazani z codzienności miasta. Pamiętamy o ich kulturze, wierze, języku i tradycji. Pamiętamy o ich wkładzie w historię Klimontowa”.
Po uroczystym odsłonięciu tablic uczestnicy przeszli na pobliski teren cmentarza żydowskiego. Choć nie zachowały się tam historyczne macewy, miejsce pochówku upamiętnia symboliczny nagrobek. Przy nim odbyła się modlitwa międzyreligijna. Powierzono w niej Bogu wszystkich zmarłych, zwłaszcza poległych i pomordowanych w czasie wojen oraz konfliktów zbrojnych, wszystkie ofiary Zagłady, a szczególnie Żydów i Polaków, którzy cierpieli i ginęli w czasie II Wojny Światowej. Modlono się, aby ich imiona, nawet jeśli zostały zapomniane przez ludzi, pozostały zapisane przed Bogiem. W trakcie modlitw wybrzmiał Kadisz w języku hebrajskim i polskim, odśpiewany przez rabina Icchaka Chaima Rapoporta, naczelnego rabina Wrocławia i Śląska. Odmówiono również Psalm 130, używany w katolickiej liturgii za zmarłych. Po polsku i angielsku odczytał go ks. Paweł Surowiec, dyrektor Centrum Ekumenicznego „Via Concordia” w Rakowie. W języku hebrajskim Psalm 130 odśpiewał Ben Z. Reichberg z Nowego Jorku.
Po zakończonej części religijnej zgromadzeni udali się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Klimontowie, gdzie odbył się panel naukowo-dyskusyjny poświęcony historii klimontowskich Żydów oraz dawnym relacjom katolicko-żydowskim w tym mieście.
Wydarzenie zostało przygotowane przez Krzysztofa Bielawskiego, historyka i przedstawiciela Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, troszczącego się o upamiętnienie miejsc związanych z dziedzictwem i kulturą wyznania mojżeszowego. Strona katolicka została zaproszona do wspólnej modlitwy za wszystkich zmarłych mieszkańców Klimontowa jako tworzących różnorodną mozaikę społeczności tego miasta.
